Opinieartikel de Volkskrant: Willen we een volledige omwenteling van ons zorgstelsel?

1 juli 2016

Een manier om te bezuinigen in de zorg is de toegang beperken tot een netwerk van zorgverleners. Een eerste stap is gezet bij de bekostiging in de geboortezorg. Maar voordat we verder gaan moet er daar eerst een maatschappelijke discussie over worden gevoerd, stelt Anniek de Ruijter, voorzitter Clara Wichmann fonds in de Volkskrant van 29 juni 2016.

De discussie over de invoering van een integraal tarief in de geboortezorg heeft zich tot nu toe volledig gericht op verloskundigen en gynaecologen. Volgende week nemen de Kamerleden hier waarschijnlijk een besluit over. De achterliggende inzet van de invoering van een manier om de zorg in bulk in te kopen heeft echter niets te maken met deze beroepsgroepen.

De inzet is een volledige omwenteling van ons zorgstelsel. Eerder is dit ook geprobeerd, toen ging het op het schrappen van de 'vrije artsenkeuze' in de Zorgverzekeringswet. In die tijd werd dit voorstel gestuit door de eerste Kamerfractie van de PvdA. De vraag is of de PvdA er nu wél achter staat om op deze manier te bezuinigen, als het alleen om zwangere vrouwen gaat.

In dit licht rijst ook de meest verschrikkelijke vraag: was het de PvdA en de VVD eigenlijk wel te doen om de babysterfte, of wilden ze een experiment aangaan met een nieuwe vorm van bezuinigen in de zorg?    
Elk zorgstelsel waarbij gelijke toegang voor alle burgers tot geneeskundige zorg wordt gegarandeerd moet op een bepaalde manier de kosten van de zorg beperken.

De manier waarop dit wordt gedaan is meestal onderwerp van een langdurig en intensief democratisch debat. Het gaat immers over een essentiële vraag in onze samenleving: hoe gaan we solidariteit met elkaar organiseren? En op basis van welke morele afwegingen beperken we individuele aanspraken op zorg, ten gunste van de toegang van de gehele populatie?

 

Keuzevrijheid, maar hoe?

Er zijn verschillende manieren om de zorgkosten te rantsoeneren. De makkelijkste manier is om het geheel over te laten aan de vrije markt. In dat geval kunnen alleen mensen die het kunnen betalen de zorg ontvangen. Een andere manier is door middel van budget.

Als het budget op is dan gaan de laatkomers op een wachtlijst. Hierdoor ontstaan vaak wachtlijsten in de zorg. In Nederland was het altijd de eerste lijn; de huisarts en verloskundige, die een belangrijke rol hadden om de zorg betaalbaar te houden en fungeren als poortwachter naar de dure specialistische zorg (tweede lijn) voor wie dat nodig heeft.

Een andere manier om te bezuinigen is door de toegang tot zorg te beperken tot een netwerk van zorgverleners. In dat geval koopt de verzekeraar de zorg in bulk in bij een groep (netwerk) van zorgverleners. De zorgverleners moeten er dan voor zorgen dat ze alle zorg leveren voor de patiënten die zijn aangesloten bij dat netwerk.

Als je buiten je netwerk zorg wilt moet je jezelf extra verzekeren of bijbetalen. In het voorstel van de minister voor een integrale bekostiging in de geboortezorg wordt een eerste stap gezet naar deze omwenteling van het Nederlandse zorgstelsel.Toen de minister in het Algemeen Overleg afgelopen donderdag vertelde dat ze keuzevrijheid heel erg belangrijk vindt en wil garanderen, vroeg geen van de Kamerleden 'hoe?'.

Waarom niet? Op welke manier wil de minister keuzevrijheid garanderen en welke waarborgen worden daarvoor in het bekostigingssysteem ingebouwd? Als we op een nieuwe manier de zorgkosten gaan beperken,  zou het dan niet rechtvaardiger zijn om een brede maatschappelijke discussie hierover te voeren, in solidariteit, en niet enkel voor zwangere vrouwen?

Hoewel het van belang is om de discussie over de best mogelijke manier om de toegang tot zorg te garanderen altijd moet worden gevoerd, is het de vraag of het terecht is dat de minister nu via lagere regelgeving een plan probeert door te voeren wat eerder niet lukte met een wet in formele zin, die de volledige goedkeuring van het Parlement nodig heeft. Er kleven namelijk belangrijke nadelen aan een 'netwerk' zorgstelsel, waarbij, naast de inperking van het recht op de vrije keuze van zorgverlener, met name innovatieve zorgconcepten en experimentele behandelingen veelal niet worden bekostigd door verzekeraars.
Laten we het daar eerst 'ns over hebben met elkaar.